Bệnh quai bị (mumps)

Quai bị là gì?

Quai bị là một căn bệnh do siêu vi khuẩn quai bị gây ra. Quai bị là bệnh thông thường của tuổi thơ trước khi có chủng ngừa. Nay bệnh này thường xảy ra hơn ở thanh thiếu niên.

Quai bị có thể gây ra bệnh nghiêm trọng, chẳng hạn như sưng não (viên não), mà có thể có thể làm co giật bắp thịt hoặc hư não. Khoảng 1 trong 20 người bị quai bị sẽ bị viêm nàng não vì quai bị, tức là nhiễm trùng màng não.

Quai bị cũng có thể làm điếc tạm thời. Dưới 5 người trong 100,000 người bị quai bị sẽ bị điếc vĩnh viễn.

Khoảng 1 trong 4 người lớn nam và thiếu nam sau tuổi dậy thì bị quai bị sẽ bị sưng dịch hoàn đau đớn. Một trong 20 phụ nữ bị sưng buồng trứng. Cả hai tình trạng này đều tạm thời và hiếm khi hư hại vĩnh viễn hoặc hiếm muộn.

Bị quai bị trong đầu thai kỳ có thể làm gia tăng tỷ lệ xảy thai. Quai bị xem ra không gây khuyết tật bẩm sinh.

Thuốc Chủng Ngừa Quai Bị

Thuốc chủng ngừa sởi, quai bị, và ban đào (MMR) bảo vệ chống lại bệnh quai bị và là một phần trong chương trình chủng ngừa thường lệ cho trẻ em

Quai bị lan truyền như thế nào?

Quai bị hay lây và lan truyền dễ dàng. Quai bị lan truyền khi tiếp xúc với những chất thải ra khi hô hấp như nước bọt. Dùng chung thức ăn, thức uống hoặc thuốc lá, hoặc hôn người có siêu vi khuẩn này cũng có thể gây rủi ro cho quý vị. Khi người bị bệnh ho hoặc nhảy mũi, siêu vi khuẩn lan truyền qua những hạt li ti trong không khí. Quý vị có thể nhiễm siêu vi khuẩn này dù quý vị chỉ cách người bị quai bị có vài bộ (feet).

Có các triệu chứng gì?

Các triệu chứng có thể gồm sốt, nhức mỏi và đau đớn, nhức đầu, và sung tuyến nước bọt, nhất là tuyến mang tai ở bên má.

Có đến 1 trong 5 người bị quai bị không có triệu chứng gì cả. Khoảng 1 trong 3 người bị quai bị không sưng tuyến nước bọt. Tuy nhiên, họ vẫn có thể lây siêu vi khuẩn quai bị sang người khác.

Các triệu chứng có thể xuất hiện từ 16 đến 25 ngày sau khi một người bị nhiễm quai bị. Người bị quai bị có thể lây siêu vi khuẩn sang người khác từ 7 ngày trước cho đến 9 ngày sau khi có triệu chứng.

Bạn đã bị nhiễm quai bị chưa?

Nếu bạn đã tiếp xúc với người bị quai bị, và bạn sinh sau năm 1970 và chưa chủng ngừa, bạn nên liên lạc với trạm y tế địa phương. Bạn sẽ được khuyên nên chủng một liều MMR để bảo vệ chống quai bị trong tương lai.

Nếu Bạn Nghĩ Rằng Mình Bị Quai Bị

Nếu tuyến nước bọt của bạn bị sưng và nhất là nếu bạn đã tiếp xúc với người bị quai bị hoặc đến những khu vực có bộc phát quai bị, hãy đến bác sĩ để khám. Đem theo hồ sơ chủng ngừa của bạn. Bạn sẽ được khám sức khỏe, thử máu, và quẹt lấy mẫu thử nghiệm tuyến nước bọt trong miệng hoặc thử nước tiểu để chẩn đoán bệnh quai bị. Tránh tiếp xúc với người khác trong 9 ngày sau khi thấy có triệu chứng, và tránh để cho nước bọt của bạn dính vào những người trong nhà và những người thân cận khác để họ không bị nhiễm bệnh.

Điều Trị Ở Nhà

Sau khi đến bác sĩ, cách điều trị ở nhà sau đây có thể giúp bạn được thoải mái hơn trong khi nghỉ ngơi và hồi phục.

• Uống nhiều chất lỏng như nước lã, nước trái cây và súp, nhất là nếu quý vị bị sốt.
• Nếu bị sốt, hãy dùng acetaminophen (Tylenol, Tempra, Atasol) để giảm sốt. KHÔNG nên cho bất cứ người nào dưới 20 tuổi dùng ASA hoặc Aspirin vì rủi ro bị Hội Chứng Reye và các loại nhiễm trùng nào đó.
• Nghỉ ngơi nhiều.
• Dùng bọc nước đá hoặc bọc nước nóng đắp hàm bị sưng hoặc đau đớn. Nhớ kê khăn lông mỏng trên hàm để bảo vệ da.
• Tránh thức ăn chua hoặc chất lỏng chua vì các tuyến nước bọt bị sưng rất nhạy cảm với các vị chua.
• Ăn nước đá bào hoặc đá nhận, và thức ăn mềm không cần nhai.